طرز تهیه ترشی بندری
طرز تهیه ترشی جنوبی یا ترشی بندری با ادویه ترشی بامینا، تمر هندی، رب گوجهفرنگی، سیر و فلفل تند؛ آموزش مرحلهبهمرحله همراه با فوتوفنهای تهیه ترشی خوشرنگ و تند جنوبی
- زمان پخت: 15 دقیقه
- مناسب: ۴ نفر
- درجه سختی: متوسط
ترشی جنوبی که در بسیاری از مناطق با نام ترشی بندری شناخته میشود، از ترشیهای پرطرفدار جنوب ایران است. طعم تند فلفل، عطر سیر و سبزیهای معطر، ترشی تمر هندی و رنگ قرمز رب گوجهفرنگی، ترکیبی خوشطعم و اشتهابرانگیز ایجاد میکنند. البته ترشی جنوبی دستور یکسان و ثابتی ندارد؛ ترکیب مواد و میزان تندی آن در شهرها و خانوادههای مختلف متفاوت است. در این نسخه، از تمر هندی برای ایجاد ترشی اصلی و رب گوجهفرنگی برای رنگ و غلظت بیشتر استفاده میکنیم. ادویه ترشی بامینا نیز عطر ادویهای مواد را کامل میکند. نکته مهم این است که رب گوجهفرنگی بهتنهایی جایگزین سرکه و عامل اسیدی ترشی نیست. برای رسیدن به طعم متعادل و نگهداری مناسب، باید مقدار سرکه کافی باشد و ترشی در یخچال نگهداری شود
نویسنده: سرآشپز بامینا

مواد لازم
مواد اصلی
- گلکلم: ۵۰۰ گرم
- بادمجان: ۲۵۰ گرم
- هویج: ۲ عدد متوسط
- خیار سفت: ۲ عدد متوسط
- گوجهفرنگی سبز یا نیمهرسیده: ۲ عدد
- ساقه کرفس: ۲ عدد
- سیر: ۱ بوته
- فلفل سبز یا قرمز تند: ۴ تا ۸ عدد
- موسیر خشک: ۳۰ گرم، اختیاری
- سبزی معطر تازه خردشده، مانند نعناع، گشنیز و مرزه: نصف پیمانه
- تمر هندی: ۱۵۰ گرم
- رب گوجهفرنگی: ۳ قاشق غذاخوری سرپر، حدود ۴۵ تا ۵۰ گرم
- سرکه با اسیدیته ۵ درصد: حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ میلیلیتر، به میزان لازم برای پوشاندن مواد
- نمک: ۱ تا ۱٫۵ قاشق غذاخوری، بسته به ذائقه
مقدار دقیق سرکه به اندازه ظرف، میزان آب خارجشده از سبزیجات و غلظت سس بستگی دارد. در پایان باید تمام مواد زیر سطح مایع ترشی قرار بگیرند
ادویههای بامینا
مشاهده همه ادویههاخلاصه دستور در یک نگاه
| مورد | مقدار |
|---|---|
| زمان آمادهسازی | 40 دقیقه |
| زمان پخت | 15 دقیقه |
| مناسب برای | ۴ نفر |
| درجه سختی | متوسط |
راز تهیه ترشی جنوبی خوشرنگ و خوشطعم
تمر هندی را درست آماده کنید
تمر هندی باید در آب گرم نرم شود و پس از صاف کردن، هستهها و الیاف درشت آن جدا شوند. به این ترتیب، ترشی بافتی یکدستتر خواهد داشت
رب گوجهفرنگی را خام اضافه نکنید
رب را چند دقیقه با مقدار کمی سرکه گرم کنید تا بوی خامی آن کاهش یابد. سپس اجازه دهید خنک شود و به مخلوط ترشی اضافه کنید
سبزیجات را کاملاً خشک کنید
رطوبت باقیمانده روی سبزیجات میتواند کیفیت و ماندگاری ترشی را کاهش دهد. پس از شستوشو، آنها را کاملاً خشک کنید
میزان فلفل را با ذائقه تنظیم کنید
برای ترشی تند جنوبی میتوانید از فلفل سبز یا قرمز تند استفاده کنید. بهتر است ابتدا مقدار متوسطی بریزید و در صورت نیاز، آن را افزایش دهید
ادویه را با مایع ترشی ترکیب کنید
ادویه ترشی بامینا را ابتدا با مخلوط تمر هندی، رب گوجهفرنگی و سرکه ترکیب کنید تا عطر آن در تمام ترشی پخش شود
طرز تهیه ترشی جنوبی مرحلهبهمرحله
مرحله اول: آمادهسازی سبزیجات
گلکلم را به گلچههای کوچک تقسیم کنید. هویج، خیار، کرفس و گوجهفرنگی را به قطعات نسبتاً ریز و هماندازه برش بزنید. بادمجان را نیز به قطعات کوچک خرد کنید. سیر را پوست بگیرید و در صورت بزرگ بودن حبهها، آنها را نصف کنید. فلفلها را میتوانید درسته یا بهصورت حلقهای استفاده کنید. اگر ترشی بسیار تند نمیخواهید، بخشی از دانههای فلفل را خارج کنید. تمام مواد را پس از شستوشو روی پارچه تمیز یا سینی پهن کنید تا کاملاً خشک شوند. نکته حرفهای: قطعات خیلی درشت دیرتر طعم میگیرند و قطعات بیش از حد ریز ممکن است در طول زمان بافت خود را از دست بدهند. اندازه نسبتاً یکسان، نتیجه بهتری ایجاد میکند
مرحله دوم: آماده کردن تمر هندی
تمر هندی را داخل یک کاسه بریزید و حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیلیتر آب گرم به آن اضافه کنید. اجازه دهید ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بماند تا نرم شود. سپس آن را با قاشق فشار دهید و از صافی ریز عبور دهید تا هستهها و الیاف جدا شوند. مایع غلیظ و صافشده را کنار بگذارید. فوتوفن: تمر هندیهای مختلف از نظر ترشی و غلظت یکسان نیستند. اگر تمر شما بسیار ترش است، بهتر است در پایان طعم سس را بررسی کنید و مقدار آن را بیش از اندازه افزایش ندهید
مرحله سوم: آماده کردن بادمجان
بادمجان خردشده را در یک قابلمه کوچک بریزید و بهاندازهای سرکه اضافه کنید که قطعات در آن قرار بگیرند. حدود ۵ تا ۸ دقیقه روی حرارت ملایم بپزید تا کمی نرم شود، اما شکل خود را حفظ کند. سپس آن را آبکش کنید و اجازه دهید کاملاً خنک شود. نکته حرفهای: بادمجان را بیش از حد نپزید؛ بادمجان لهشده میتواند سس ترشی را بیش از اندازه کدر و غلیظ کند
مرحله چهارم: آماده کردن رب گوجهفرنگی
رب گوجهفرنگی را همراه با حدود نصف پیمانه از سرکه در قابلمه کوچکی بریزید. روی حرارت ملایم، ۲ تا ۳ دقیقه هم بزنید تا رب کاملاً در سرکه حل شود و بوی خامی آن کاهش پیدا کند. مخلوط را از روی حرارت بردارید و اجازه دهید خنک شود. رب گوجهفرنگی را با روغن زیاد تفت ندهید. در این دستور، استفاده از روغن ضروری نیست و حذف آن به حفظ کیفیت ترشی کمک میکند
مرحله پنجم: تهیه سس ترشی جنوبی
مایع صافشده تمر هندی را با رب گوجهفرنگی خنکشده ترکیب کنید. سپس ادویه ترشی بامینا و نمک را اضافه کنید و هم بزنید تا سس یکنواخت شود. باقیمانده سرکه را بهتدریج اضافه کنید تا سس به غلظتی برسد که بتواند بهراحتی میان سبزیجات حرکت کند. سس را بچشید. باید طعم ترش تمر هندی و سرکه، رنگ و غلظت رب گوجهفرنگی، تندی فلفل و عطر ادویهها در آن متعادل باشند. فوتوفن: اگر سس بیش از اندازه غلیظ باشد، پخش شدن آن میان سبزیجات دشوار میشود. در این حالت، بهجای افزودن آب ساده، کمی سرکه اضافه کنید
مرحله ششم: ترکیب مواد ترشی
گلکلم، هویج، خیار، گوجهفرنگی، کرفس، سیر، فلفل و موسیر خشک را در ظرفی بزرگ بریزید. بادمجان خنکشده و سبزیهای معطر خردشده را اضافه کنید. سس آمادهشده را روی مواد بریزید و با قاشق تمیز بهآرامی مخلوط کنید تا ادویه و مایع ترشی به همه قسمتها برسند
مرحله هفتم: ریختن ترشی در ظرف
ترشی را داخل شیشه تمیز و کاملاً خشک بریزید. سپس سس را اضافه کنید تا تمام سبزیجات پوشانده شوند. اگر بخشی از مواد بیرون از مایع باقی ماندهاند، سرکه بیشتری اضافه کنید. درب ظرف را محکم ببندید و شیشه را بلافاصله در یخچال قرار دهید. نکته مهم درباره نگهداری: این دستور برای نگهداری در یخچال طراحی شده است و دستور کنسرو یا ترشی ماندگار در دمای محیط نیست. برای کاهش خطر فساد، نسبت سرکه را خودسرانه با آب یا مایعات دیگر تغییر ندهید و از شیشه و وسایل تمیز استفاده کنید
مرحله هشتم: استراحت دادن به ترشی
اجازه دهید ترشی حدود ۷ تا ۱۴ روز در یخچال بماند تا طعم مواد بهتدریج با یکدیگر ترکیب شود. پس از چند روز، میتوانید مقدار کمی از ترشی را با قاشق تمیز بررسی کنید. اگر طعم آن هنوز خام و ناهماهنگ است، چند روز دیگر به آن زمان بدهید. ترشی را همیشه با قاشق تمیز بردارید و پس از مصرف، درب ظرف را ببندید
جدول عیبیابی ترشی جنوبی
سس ترشی بیش از حد غلیظ است
علت احتمالی
رب زیاد بوده یا تمر هندی بسیار غلیظ است
راهحل
کمی سرکه اضافه کنید و هم بزنید تا سس روانتر شود
طعم رب گوجه غالب شده است
علت احتمالی
مقدار رب نسبت به تمر و سرکه زیاد است
راهحل
در نوبت بعد رب را کمتر کنید و در این نوبت، با افزودن تدریجی سرکه و تمر صافشده طعم را متعادل کنید
ترشی بیش از حد ترش است
علت احتمالی
تمر هندی بسیار ترش یا مقدار آن زیاد بوده است
راهحل
مقدار مواد اولیه را در دفعات بعد متناسب با ترشی تمر تنظیم کنید؛ برای اصلاح سس فعلی، از افزودن آب ساده خودداری کنید
سبزیجات نرم و له شدهاند
علت احتمالی
بادمجان بیش از حد پخته یا سبزیجات بسیار ریز خرد شدهاند
راهحل
زمان پخت بادمجان را کاهش دهید و سبزیجات را در قطعات متوسط برش بزنید
عطر ادویه در ترشی کم است
علت احتمالی
ادویه بهخوبی در سس پخش نشده یا مقدار آن کم بوده است
راهحل
ادویه ترشی بامینا را ابتدا در سس حل کنید و سپس با سبزیجات مخلوط کنید
بخشی از سبزیجات بیرون از مایع ماندهاند
علت احتمالی
سرکه کافی نبوده یا مواد بیش از حد فشرده شدهاند
راهحل
سرکه بیشتری اضافه کنید تا مواد کاملاً پوشانده شوند و ظرف را در یخچال نگه دارید
روی ترشی کپک دیده میشود یا بوی غیرعادی دارد
علت احتمالی
آلودگی، نگهداری نامناسب یا پوشانده نشدن مواد
راهحل
کل ترشی را دور بریزید؛ آن را نچشید و با برداشتن قسمت کپکزده سعی در نجات باقیمانده نکنید
| مشکل | علت احتمالی | راهحل |
|---|---|---|
سس ترشی بیش از حد غلیظ است | رب زیاد بوده یا تمر هندی بسیار غلیظ است | کمی سرکه اضافه کنید و هم بزنید تا سس روانتر شود |
طعم رب گوجه غالب شده است | مقدار رب نسبت به تمر و سرکه زیاد است | در نوبت بعد رب را کمتر کنید و در این نوبت، با افزودن تدریجی سرکه و تمر صافشده طعم را متعادل کنید |
ترشی بیش از حد ترش است | تمر هندی بسیار ترش یا مقدار آن زیاد بوده است | مقدار مواد اولیه را در دفعات بعد متناسب با ترشی تمر تنظیم کنید؛ برای اصلاح سس فعلی، از افزودن آب ساده خودداری کنید |
سبزیجات نرم و له شدهاند | بادمجان بیش از حد پخته یا سبزیجات بسیار ریز خرد شدهاند | زمان پخت بادمجان را کاهش دهید و سبزیجات را در قطعات متوسط برش بزنید |
عطر ادویه در ترشی کم است | ادویه بهخوبی در سس پخش نشده یا مقدار آن کم بوده است | ادویه ترشی بامینا را ابتدا در سس حل کنید و سپس با سبزیجات مخلوط کنید |
بخشی از سبزیجات بیرون از مایع ماندهاند | سرکه کافی نبوده یا مواد بیش از حد فشرده شدهاند | سرکه بیشتری اضافه کنید تا مواد کاملاً پوشانده شوند و ظرف را در یخچال نگه دارید |
روی ترشی کپک دیده میشود یا بوی غیرعادی دارد | آلودگی، نگهداری نامناسب یا پوشانده نشدن مواد | کل ترشی را دور بریزید؛ آن را نچشید و با برداشتن قسمت کپکزده سعی در نجات باقیمانده نکنید |
فوت و فن های حرفهای
برای رنگ قرمزتر، رب را بیش از حد افزایش ندهید
رب گوجهفرنگی رنگ و غلظت سس را بیشتر میکند، اما مقدار زیاد آن ممکن است طعم تمر هندی و ادویهها را بپوشاند. برای این حجم مواد، ۳ قاشق غذاخوری سرپر نقطه شروع مناسبی است
برای طعم ترشتر، اول تمر را تنظیم کنید
اگر پس از آماده شدن سس، ترشی آن کم بود، مقدار کمی تمر هندی صافشده اضافه کنید. اگر سس بیش از حد غلیظ شد، آن را با سرکه رقیق کنید، نه با آب ساده
سبزیهای معطر را خرد کنید، نه له
خرد کردن متوسط باعث میشود عطر سبزیها آزاد شود، بدون اینکه سس بیش از اندازه سبز و کدر شود
شیشه را تا حد امکان متناسب با مقدار ترشی انتخاب کنید
ظرفی انتخاب کنید که مواد و مایع ترشی در آن بهخوبی جا بگیرند و سبزیجات زیر سطح مایع باقی بمانند. از فشردن بیش از اندازه مواد خودداری کنید
روشهای جایگزین
ترشی کمتند
تعداد فلفلها را به ۲ تا ۳ عدد کاهش دهید و فلفلها را حلقهای نکنید
ترشی تندتر
از فلفل تند بیشتری استفاده کنید، اما مراقب باشید تندی بر طعم تمر هندی و ادویه غالب نشود
بدون بادمجان
میتوانید بادمجان را حذف و مقدار گلکلم یا هویج را کمی بیشتر کنید
سس غلیظتر
مقدار رب را اندکی افزایش دهید، اما ابتدا بافت و طعم سس را بررسی کنید
طعم تمر هندی پررنگتر
تمر هندی را کمی بیشتر کنید و سپس مقدار سرکه را برای حفظ غلظت مناسب تنظیم کنید
سوالات متداول
خیر. دستورهای ترشی جنوبی و بندری متنوعاند. بعضی نسخهها از رب گوجهفرنگی استفاده میکنند و برخی دیگر تمر هندی، سرکه، سبزی و ادویه را مبنای طعم قرار میدهند. این دستور، نسخهای با رب گوجهفرنگی است
تمر هندی طعمی ترش و عمیق ایجاد میکند که با تندی فلفل، عطر سیر و ادویه ترشی هماهنگ است. میزان ترشی آن به نوع و کیفیت تمر بستگی دارد
معمولاً پس از ۷ تا ۱۴ روز نگهداری در یخچال، طعم مواد هماهنگتر میشود. سرعت رسیدن طعم به اندازه قطعات، غلظت سس و نوع مواد بستگی دارد
این دستور برای نگهداری در یخچال طراحی شده و برای ماندگاری در دمای محیط اعتبارسنجی نشده است. برای نگهداری طولانیمدت در دمای محیط، باید از دستور آزمودهشده و روش فرآوری ایمن مخصوص ترشی استفاده شود
ادویه ترشی بامینا به ایجاد عطر ادویهای و هماهنگ شدن طعم مواد کمک میکند. بهتر است آن را با سس ترکیب کنید تا بهطور یکنواخت در تمام ترشی پخش شود
جمعبندی
ترشی جنوبی با رب گوجهفرنگی و تمر هندی، ترکیبی از طعم ترش، تندی فلفل، عطر سیر و رنگ قرمز سس است. در این نسخه، رب گوجهفرنگی برای ایجاد رنگ و غلظت به کار میرود و تمر هندی در کنار سرکه، ترشی اصلی سس را فراهم میکند. برای نتیجه بهتر، سبزیجات را کاملاً خشک کنید، بادمجان را بیش از حد نپزید، رب را پیش از ترکیب با مواد کمی حرارت دهید و ادویه ترشی بامینا را بهخوبی در سس پخش کنید. همچنین تمام مواد باید زیر سطح مایع قرار بگیرند و ترشی در یخچال نگهداری شود

